Yeniliklerden Haberdar Ol
Kaydol
ANALOG ZİHNİN KALINTISI: “KUT-ÜL AMMARE ZAFERİ”
Rate this item
(0 votes)

 

 

 

            Kut’ül Ammare şehri, Basra Körfezi’nin kuzeyi ile Bağdat’ın güneyinde, Dicle Nehri’nin kıyısında ve üç tarafı Dicle Nehri’yle çevrili önemli su kanallarının geçiş noktasında bulunan bir Osmanlı toprağıdır. Irak’ın kuzeyinin önemli petrol rezervine sahip olduğunu arkeolog kisvesi altında gönderdiği ajanlarla öğrenen sömürgeci İngilizler, hem bu kaynaklara sahip olmak hem de sömürgesi altında bulundurduğu Hindistan’ın ticaret yolunun güvenliği sağlamak amacıyla Irak’ı ele geçirmek istemişler, 15 Ekim 1914’te Bahreyn’i ve 23 Kasım 1914’te Basra’yı ele geçirmişlerdir.

 

            İngiliz kuvvetleri buradaki askeri boşluktan yararlanıp çok hızlı içerilere kadar ilerlemişti, zafere kolay ulaşacaklarını sanıyorlardı. O dönemin Başkomutan’ı Enver Paşa İngilizlerin karşısına Süleyman Askeri’yi Irak cephesine atadı. Süleyman Askeri, bölgedeki yerel güçleri toplayıp İngilizleri durdurmayı planladı ve İngiliz birliklerinin üzerine gitti. Süleyman Askeri’nin çabalarının sonuçsuz kalması ve büyük kayıplar vermesiyle Osmanlı geri çekildi. Bu yenilgiyi gururuna yediremeyen Süleyman Askeri intihar ederek yaşamına son verdi.

 

            Süleyman Askeri’den sonra Osmanlı kuvvetlerinin başına “Sakallı” Nurettin Paşa getirildi. İngiliz birliklerinin başında da General Townshand bulunuyordu. İlerleyen İngiliz birliklerine 23 Ağustos 1915’te Osmanlı kuvvetlerinin imhası ve Kut’ül Ammare’nin işgali emri verildi. 27 Eylül’de takviye kuvvetlerin gelmesiyle işgali tamamlamak için Osmanlı’nın üzerine yürüyen İngiliz birlikleri Osmanlı kuvvetlerine ağır kayıplar verdirdi ve 29 Eylül’de Kut’ül Ammare ele geçirildi. Geri çekilen Osmanlı birlikleri çevre illerden gelen takviye birliklerle 6. Kolorduyu oluşturuldu ve başına Alman Maraşeli Goltz atandı. Bu sırada Nurettin Paşa Müslüman bir ordunun başına ecnebi bir askerin atanmasını hoş karşılamamış sonrasında gelişen hadiselerle Enver Paşa’nın amcası Halil Paşa buraya atanmıştı ve Nurettin Paşa’nın altında göreve başlamıştı. 14 Kasım’da Bağdat’ı ele geçirme harekâtı başlatan ve ilerlemeye devam eden İngiliz birliklerine Osmanlı ordusunun karşı koymasıyla buradaki birliklerinin yaklaşık üçte birini kaybetti ve Kutul Ammare’ye çekilip beklemeye başladılar. Kut’ül Ammare Kale’sinde sıkışıp kalan İngiliz birlikleri kuşatmanın kısa süreceğini, İngiliz ordusunun yardıma koşacağını ve oradan kurtulup ilerleyişlerine devam edeceklerini sanıyorlardı.

 

            Kut’ül Ammare’de sıkışıp kalan İngiliz kuvvetleri İngiltere’den yardım istiyor ve gün geçtikçe ellerinde bulunan yiyecekler tükeniyordu. 7 Ocak 1916’da Kut’ül Ammare yakınlarına varan General Alymer komutasındaki İngiliz yardım kuvvetleri kuşatmayı yarmak ve yardımı ulaştırmak için savaşıyorlardı fakat onlar da ağır kayıplar veriyordu. Bu sırada Halil Paşa, 13 Ocak 1916’da Irak komutanlığını Nurettin Paşa’dan devraldı. Yiyecekleri tükenmekte olan sıkışmış İngiliz kuvvetleri atlarını yemek durumunda kalıyorlardı, aralarında Hitli Müslümanlar da bulunuyor ve at eti yemek istemiyorlardı. Askerlerinin güçten düşmesini istemeyen General Townshand fetvalar çıkarttırıyor, böylelikle bir müddet daha açlığa önlem alıyordu.

 

            Yardım kuvvetleri her denemesinde hezimete uğratılıyor ve Kut’ül Ammare’de sıkışan askerlere yardım gönderilemiyordu. İngiltere farklı yollar arıyor ve bir ilki gerçekleştirerek havadan ikmal göndermeye çalışıyordu. Fakat havadan gönderilen ikmallerin çoğu rüzgârın etkisiyle farklı yönlere dağılıyor ve Osmanlı kuvvetlerinin eline geçiyordu. Her yolu deneyen İngilizler 26 Nisan 1916’da Türklerle anlaşmak için görüşmelere başlamak zorunda kalıyor. Halil Paşa ve General Townshand görüşmek için bir araya geliyor ve General Townshans İngiliz birliklerinin buradan çıkıp gitmesine karşılık Halil Paşa’ya 1 Milyon Sterlin rüşvet teklif ediyor, fakat Halil Paşa rüşveti kabul etmiyordu. Çıkar yol bulamayan İngilizler 29 Nisan 1916’da 13 general, 481 subay ve 13 300 er ile teslim olmak zorunda kalıyor. Bu savaşta Osmanlı kuvvetleri 250 subay ve 10 bin şehit verirken, İngiliz kuvvetleri 30 bin zayiat vererek yenik düşmüşlerdir. Halil Paşa “Orduma” başlıklı emrinde kazanılan bu zaferle askerlerini takdir ediyor ve 29 Nisan’ı “Kut Bayramı” olarak nitelendiriyor.

 

            Sonuç olarak, İngilizlerin sevinç çığlıklarıyla, sömürgeleşmiş gözlerle ilerleyen savaş, yerini İngilizlerin hezimeti üzerine ilan edilen “Kut Bayramı”na bırakmıştır. 1952 yılına kadar Kut Bayramı olarak kutlanılan bu zafer Türkiye’nin NATO’ya girmesi ve İngilizlerin baskısıyla yasaklanmış, üstelik tarih kitaplarından çıkarılmış veya üzerinde durulmayacak kadar önemsiz bir hadiseymiş anlatılmıştır. Ecdadımızın, Çanakkale’de İngilizlere öğretmek istediği, fakat İngilizlerin idrak edemeyip bir de Kut-ül Ammare’den dinlemek istediği bir destandır Kut-ül Ammare Zaferi…

 

 

 

KAYNAKÇA

 

Pazaltı, B. (2015). “Unutturulan Zafer Kut-ül Amare”. Uluslar arası İlişkiler Öğrenci Dergisi, Sayı:9.

 

Küçükvatan, M. (2013). “İngiliz Basınında Osmanlı’nın Kut’ül-Amare Zaferi”. Çağdaş Türkiye Tarihi Araştırmaları Dergisi, 13/26, ss. 55-85.

 

Üstüner, S. (2015). “Unutturulan Zafer Kut-ül Amare”. Erişim Tarihi: 25.04.2016, http://www.on5yirmi5.com/172843

 

Üzen, İ. (2008). “Türklerin Kut’ül-Amare Kuşatması Sırasında İngiliz Ordusunda Bulunan Hintli Askerlerin Tutumu (Aralık 1915 - Nisan 1916)”. Akademik Bakış, cilt: 2, Sayı: 3. Erişim Tarihi: 20.04.2016, http://atif.sobiad.com/sobiadfiles/sobiadarsiv2/TBTKK/gav/5000129859.pdf

 

Kanalhaber.com. (06.02.2016) “Kut'ül Ammare ne demek? Kut'ül Ammare savaşı ne zaman oldu?” Erişim Tarihi: 24.04.2016, http://www.kanalahaber.com/haber/yasam/kutul-ammare-ne-demek-kutul-ammare-savasi-ne-zaman-oldu-284277/

 

 

 

 

 

Etiket/anahtar kelimeler: Kut-ül Amare, İngiltere, Osmanlı, Halil Paşa, Nurettin Paşa, Çanakkale, Bağdat, Basra, Süleyman Askeri, General Alymer, General Townshand, Savaş, Irak, Hindistan, Sömürge

 

Read 776 times

Leave a comment

Make sure you enter the (*) required information where indicated. HTML code is not allowed.