Yeniliklerden Haberdar Ol
Kaydol
TALİBAN’IN DÜNÜ VE BUGÜNÜ
Rate this item
(0 votes)

TALİBAN’IN DÜNÜ VE BUGÜNÜ

Dini öğrenci anlamına gelen “talib” in farsça ve peştunca çoğuludur Taliban. Afgan demek Peştun demektir. Afganistan’da yaşayan milletlere zulmeden Peştunlar 1990ların sonu 2000 lerin başında Afganistan’da şeriat rejimini kuran talibanın ana öğesini oluşturmaktadır.

Talibanın ortaya çıkışı 19.yy’ın ortalarına dayanır. İngiliz sömürgesinden bunalan hint müslümanı halk ayaklanmıştır. Ancak kanlı şekilde bastırılan ayaklanma, halk için bir ders niteliği taşımaktadır. Müslüman alimler bu olayın akabinde medrese ve üniversite kurdurmuşlardır. Daha sonra eğitim alan öğrencilerin 1919 da kurduğu “Cemiyet-i Ulema-i Hint” hilafet hareketiyle İngiliz emperyalizmine tekrar mücadele başlatılmıştır. Pakistan'a modernleşme yolunda büyük artılar kazandıran bu kuruluş Sovyetlerin Afganistanı işgal etmesiyle şekil değiştirmiştir. İslami duygularla işgale direnen ve işgal sonrası kurulan hükümetlerden memnun olmayan en büyük etnik grup olan peştunlar, Taliban adı altında Afganistanda etkili olmuşlardır.

1994 yılında Taliban'ın çıkışına kadar Afganistanda dört etnik grup vardı. Bunlar : Peştunlar,Tacikler, Özbekler, Hazaralardır.(Mücahitler değişik gruplardan oluşurdu, Talibanda tek örgüt değil örgütler koalisyonudur.) Bu gruplar arasında iktidarı ele geçirmek adına büyük ve şiddetli çatışmalar yaşanmıştır.

Taliban'ın doğuş nedeni medresede eğitim görmüş öğrencilerden biri olan Molla Muhammed Ömer'in öncülüğündeki örgüt, "ideal islam toplumu" kurmak ve iktidarı farklı grupların çekişmesinden arındırmaktı.

Taliban örgütü 1994 yılında Karlahanda ortaya çıkan akabinde 1995 yılında başkent Kabil'ide alarak söz hakkını artırmıştır. İlk başlarda iktidardaki mücahitlerden umudunu yitiren halk tarafından olumlu karşılansada daha sonra şiddet ve teröre eğilimin artmasıyla sorun teşkil etmiştir.

 

 

 

Taliban yönetimi süresince 200.000 den fazla kadın savaş nedeniyle dul kalmıştır. 228 ülke arasında 217. sırada olan Afganistan, dünyanın en fakir ülkelerinden birisidir. Bu dul kalan kadınlar ve çocukları yaşamlarını dilencilik yaparak sürdürmektedir.Ülkede kadınlar ve çocuklar dezavantajlı konumdadır. Yasal yaş sınırının altında olmasına karşın ve özellikle borçlara karşılık kız çocuklarının evlendirilmesi artık o coğrafyada normal karşılanmaktadır.15.000 insan sınırdan Pakistan'a geçmiştir.180.000 insan ise ülkenin kuzey ve doğusuna göç etmek zorunda kalmıştır.Terörle kazanılan yönetimler ne derece geçerlidir tartışılır ancak şeriatın kurallarını en ağır şekilde uygulayan Taliban, bununla yetinmeyip muhaliflere göz açtırmamıştır. Görevlendirdikleri din polisleri sayesinde kadın ve kızları evlere hapsetmiş, çocukların okumalarını yasaklamışlardır. Bu yasaklardan sakal bırakma zorunluluğu ile erkeklerde nasibini almıştır.

Afganistan gelişmemiş olmasına rağmen ülkenin belli başlı birçok şehirinde havaalanı vardır. Son yapılan araştırmalara göre Afganistanda bir trilyon ile üç trilyon dolar değerinde keşfedilmemiş zengin mineral ve maden kaynaklarının bulunduğu belirtilmektedir. Bu özellikler ülkeye uluslararası düzeyde bir cazibe yaratmaktadır.

Özgürlüklerin Taliban ile kısıtlandığını iddia edenler, ABD nin Afganistanı işgal etmesiyle  toplumun özgürleştiğini öne sürmüşlerdir.Olayın bir farklı boyutu ise uyuşturucudur. "Özgürleşen" Afganistanda uyuşturucu kullanımı ABD ile tekrar yükselişe geçmiştir. Böyle özgürlükleri savunmalı mıyız, karar sizin. 11 Eylül saldırıları ile günah keçisi ilan edilen Usame Bin Ladin ve güdümündeki El Kaide'ye yardım ettiği ve sakladığı gerekçesiyle ABD ve peşi sıra gelen dünyanın tepkisini çekmiştir. NATO'nun koalisyon güçleri Afganistana girmiş ve Talibanı yönetimden indirmiştir, ancak Molla Ömer'i yakalayamamıştır.Komşu devletleriyle de sorunlar yaşayan Taliban günümüzde hala belli başlı bölgelerin yönetimini elinde tutmaktadır..

                                                                                                     Muhammet Küçükaltun

Kaynakça                                                                           Bu e-Posta adresi istenmeyen posta engelleyicileri tarafından korunuyor. Görüntülemek için JavaScript etkinleştirilmelidir.

------------------------------------------------------------------------------------------------------

●Mehmet Saray, Afganistan ve Türkler, Ankara: Avrasya Stratejik Araştırmalar                                               , 2002, s.1 veWilliam Maley, The Afghanistan Wars, London: Palgrave Macmıllan, 2002, s.225

 ●Ayhan Gümüş, “Şiddetin Nedenleri”, Toplumsal Bir Sorun Olarak Şiddet Sempozyumu,

Ankara: Eğitim Sen Yayınları, s.13.

●Physıcıans For Human Rıghts, The Talıban’s War On Women: A Health and Human Rights

Crisis in Afghanistan, A Report By Physıcıans For Human Rıghts, Boston: 1998.s. 22

 

●Collins, a.g.e, s. 5

Read 47139 times

Leave a comment

Make sure you enter the (*) required information where indicated. HTML code is not allowed.